حاجی فیروز؛ ارباب نوروزی خیابانهای گلستان/ لباس فیروز بر تن متکدیان!

" حاجی فیروزه، سالی یه روزه، ارباب خودم سرتوبالا کن، ارباب خودم یک لطفی به ما کن ..."

 

صدای ضرب و ساز حاجی فیروز در غروب آخرین روزهای زمستانی در برخی از شهرهای گلستان از جمله بندرگز پیچید که با خوانش اشعار ریتمیک و نشاط آور، مژه آمدن بهار را می داد.

 

لاغراندام بود و با موهای جوگندمی و کلاه دوکی شکل قرمز بر سر، صورتی که سیاه شده بود تا دمی و لحظه ای لبخندی برلب نشاند.

 

با عبور از جلوی هر مغازه ای لحظه ای می ایستاد و بخشی از شعرهایش را می خواند و رهگذران و مغازه داران، به رسم فرا رسیدن نوروز و بهار، سکه ای در کاسه اش قرار می دادند.

 

همچنان می خواند،" ارباب خودم پسته و بادوم، مژده ای دارم برای مردوم، ارباب خودم کشک و بادمجون، همه چیزها میشه ارزون ارزون".

 

 

برخی از عابران نیز با شنیدن این اشعار به طنز می گفتند" مثل اینکه تو باغ نیستی و از گرانی و پسته کیلویی 50 هزار تومان خبر نداری.

 

در انتهای مسیر که در گوشه ای نشست تا گلویی تازه کند، همصحبتش شدم.

 

عمو صفدر که به قول خودش سالهاست همزمان با ایام نوروز به کار حاجی فیروزی می پردازد، گفت: هر روز از شهری به شهر دیگر می روم و با این کار سعی دارم لبخندی بر چهره مردم بنشانم.

 

وی همچنین اضافه کرد: وقتی می بینم مردم با دیدنم شاد می شوند، انگیزه و انرژی می گیرم و برای کارم مایه می گذارم.

 

وی تامین درآمد و مخارج خانواده شش نفره اش را از دیگر دلایل برشمرد که سبب می شود تا در آستانه سال نو، لباس حاجی فیروز را بر تن کند و از شهری به شهر دیگر رود.

 

وی بیان داشت: داشتن صدای خوش، شناخت ریتم آهنگ و نواختن ضرب از جمله لازمه هایی است که هنرمندی که به کار حاجی فیروزی می پردازد باید به آن توجه داشته باشد.

 

عمو صفدر ادامه داد: کار حاجی فیروزی سالهای سال در خانواده ما رواج دارد و علاه بر من دو برادر دیگرم نیز در این کار مشغول هستند.

 

 

وی ادامه داد: متاسفانه امروزه شاهد ورود بسیاری از افراد از جمله افرادی که به تکدی گری نیز می پردازد، به این کار هستیم و در آستانه نوروز برخی افراد تنها برای تامین معاش به این کار روی می آورند و این امر سبب وارد شدن لطماتی نیز به این هنر شده است.

 

وی یادآورشد: متاسفانه تلقی برخی مردم از حاجی فیروز همان تکدی گری است، درحالیکه  حاجی فیروز یا حاجی پیروز منادی سنتی نوروز است و سالهای سال در کشور مرسوم است.

 

عمو صفدر درباره اشعار حاجی فیروز گفت: اشعاری که حاجی فیروز می خواند، جنبه بهاریه دارد و به نوروزخوانی شهرت دارد.

 

وی یادآورشد: هر چند ذوق، سلیقه و بداهه گویی در این کار نقش مهمی دارد و از آن به عنوان چاشنی کار استفاده می شود.

 

وی گفت: طنزی که در اشعار حاجی فیروز وجود دارد، سبب همراهی و لبخند مردم می شود، به عنوان نمونه وقتی گفته می شود " همه چیز میشه ارزون ارزون"، به دلیل تضاد با اوضاع گرانی بازار و اجناس، این جمله تاحدی مضحک و خنده آور می شود.

 

عمو صفدر که به صفدر فیروز معروف شده، بیان داشت: گاهی اوقات خودم به اشعاری که می خوانم اعتقادی ندارم، زیرا می بینم مردم با چه سختی و مشکلاتی روبرو هستند و با سیلی صورتشان را سرخ می کنند.

 

از حاجی فیروز خداحافظی می کنیم و صدایش همچنان به گوش می رسد که می خواند: نوروز اومده اخمارو بازکن، تخم مرغ و گوشت فط و فراوون ....

 

 

حاجی فیروز مردی است با چهره گریم شده، لباسی به رنگ قرمز همراه با کلاه دوکی شکل قرمز، دایره و تنبکی به دست می‌گیرد، به خیابان می‌آید و به شیرین‌کاری و خواندن می پردازد.

 

مردم از هر سنی دور او جمع می‌شوند و همراه با او شادی می‌کنند. گفته می‌شود که سیاهی صورت حاجی فیروز به دلیل بازگشت او از سرزمین مردگان است.

 

همزمان با نوروز، حاجی فیروزها در دیگر شهرهای گلستان از جمله گرگان و گنبدکاووس نیز به راه افتاده اند و در این بین اغلب متکدیان و گدایان نیز از فرصت نوروز سوء استفاده می کنند و در لباس حاجی فیروزها به گدایی می پردازند.